Kategori Katili Olmak İçin
Oct 1, 2008 Doğru Vizyon
Besin zincirinin en üstündeki kategori katili (kategori killer) bir köpekbalığı olmak için en kestirme yol, o kategoriyi yaratmaktır. Yaratmak istediğiniz kategorinin başarılı olmasının kesin bir garantisi yok elbette ama başarılı olduğu takdirde internette para kazanmanın belki de en kestirme yolu “kategori katili” olmaktan geçiyor.
İnternet üzerindeki iş modelleriyle, gerçek alem iş modellerini birbirinden ayırmak gerekir. Gerçek hayatta aynı kategoride çoğu zaman iki markaya iyi bir yer olduğunu görürüz. Üstelik üçüncü ve dördüncü markalar bile, pazar payları zayıf olsa da çoğu tüketicinin aklına gelir. Örneğin “gazlı içecek” kategorisindeki markaları saysak herkesin aklına Coca Cola, Pepsi hemen; ardından da Cola Turca, Kristal gibi markalar peşi sıra gelir. Zaten bu markaların pazar payları arasında da %80’e %10 gibi korkunç uçurumlar da olmaz. İlk iki marka arasındaki pazar payı farkları kimi örneklerde genelde %1 ila 10 arasında dalgalanır. Aynı örnekleri farklı sektör ve kategoriler için çoğaltabiliriz:
• Akbank – Garanti – İş Bankası – Yapı Kredi
• Migros – Carrefour
• McDonald’s – Burger King
• Intel – AMD
• Casper – Escort
• Hürriyet – Sabah
Ama internet dünyasına geldiğimizde işler biraz değişiyor. Burada başarılı olmak için ilk kural, gerçek hayatta iş yapmaya dair bildiklerinizi unutmaktır. İnternette iş yaparken bulunduğunuz kategoride kullanıcılarının zihninde akla gelen ilk marka -1 numara- hep siz olmalısınız. Aksi halde hayatta kalma şansınız zor -kalsanız bile çok acılara katlanmanız gerekir. Dünyada ve ülkemiz internet dünyasında aynı kategorideki rakiplerin pazar payları arasındaki farklara bir bakın. Bazı kategorilerden örneklersek;
Arama: Birinci Google (dünyada pazar payı yaklaşık %50; Türkiye de daha fazla); ikinci Yahoo!’nun payı ise % 15 civarı.
E-mail: Birinci Yahoo!Mail (pazar payı yaklaşık %40); ikinci Hotmail (yaklaşık %20).
Açık artırma: Birinci E-bay. İkinciyi kim hatırlıyor? Belki bir zamanlar cevap “Yahoo Auctions” idi. Ama 2007 Haziran’ında cenazeyi kaldırdı.
IP Telefon: Birinci Skype. Peki ikinci olan marka aklınıza geliyor mu?
Genel alışveriş: Daimi birinci belli, Amazon. İkincinin cirosundan yaklaşık on kat fazla kazanıyor.
Grup Kurma: Lideri “Yahoo Groups”. İrili ufaklı çok fazla rakibi var. Ama açık ara önde olan Yahoo Groups (90’ların sonunda eGroups’u 500 milyon dolara satın alıp bu ismi vermişlerdi).
İsterseniz ülkemize dönelim ve Türk markaları üzerinden gidelim (gerçi pazar paylarını bulmak büyük muamma).
Açık artırma: Birinci marka GittiGidiyor, ikinciyi hatırlayan var mı? Sitesi Alexa’daki sıralamaya göre en yakın rakibi hemalhemsat.com’dan günlük nerdeyse 20 kat yüksek ziyaretçi çekiyor.
Arkadaşını bul: Birinci Facebook. Pazar payı %95′ten aşağı değildir herhalde. Var mı ikinci?
Business Networking: Birinci Xing. İkinci kim acaba?
Genel Alışveriş: Lider marka Hepsiburada ve pazarın yarısı elinde. İkinciler hep değişiyor. Bir zamanlar Bascuda idi, son zamanlarda Weblebi. Şimdi ise ikisi de yok.
Video Paylaşım: Lider Youtube. Lokal lider ise izlesene.com. Sonrakilerle aradaki boşluk bir hayli fazla.
Aklınıza hangi kategoriyi getirirseniz getirin. Liste bu şekilde uzayıp gider. Her ne kadar bu firmaların yıllık gelirleri hakkında bir fikrimiz olmasa da, pazar payları veya penetrasyon oranları arasındaki farkların gerçek alemdeki gibi küçük oranlarda olmadığını anlayabiliyoruz.
Sözün özü, internette genelde herbir kategorinin tek bir köpekbalığı olur. İnternetteki kategori köpekbalıkları kendi kulvarlarında besin zincirinin en üstünde yer alır ve pastanın çok önemli bir dilimini kendisine alır. Önemsiz artıklar ise diğerlerinindir. O yüzden şu anda iş yaptığınız kategoride lider değilseniz, üstelik lider olma potansiyeline sahip ciddi farklılıklarınız ve sıkı bir iş modeliniz de yoksa (ve ilerde de olmayacaksa), bence fazla uzatmadan cenazeyi kaldırın (exit edin). Çünkü siz bilindik kategoriye gecikmeli girip sonradan çok doğru işler yapsanız da, piyasaya önden girip arayı bir hayli açmış liderin sizin yaptığınız faydalı yenilikleri taklit ederek kendi sistemine adapte etmesi fazla uzun sürmeyecektir. Dolayısıyla ya liderin ciddi hatalar yapıp tökezlemesini umacaksınız ya da gücünüz varsa açık ara geride ikincilik safınızı korumaya çalışacaksınız (elbette para kaybetmeye veya mütevazi gelirlere talim etmeye devam ederek).
Bu yüzden bilhassa internet dünyasında aman ha bilindik kategorilerde “ben de varım” tarzında taklit (me too) işler yapmaya çalışmayın. Yapacaksanız bile farklı, benzersiz ve kolay taklit edilemeyecek bir fikriniz veya teknolojik avantajınız (1998’deki Google gibi) olsun ki, diğerleri sizi taklit edene kadar atı alıp Üsküdar’ı geçmiş olun.
Sonuç olarak mümkünse kendinize hiç olmayan, daha önce keşfedilmemiş yeni bir kategori ya da alt kategori yaratın ve orada “ilk ölçeklenen” olun. Unutmayın, hem sizin hem de ülkemizin kaynakları sınırlı. Yanlış işlerle uğraşmayın. Çoğumuzun elinde sadece tek bir mermi var. Onu da boşa harcamayalım…
Tags: Kategori Killer
